|
يك
استوديوي معروف، در زيرزمين يك ساختمان قديمي، حوالي خيابان فلسطين. اين جا
محل ضبط آهنگ جام جهاني است. مبل هاي بنفشي كه تركيب رنگ جالبي با ديوار
درست كرده اند، ساكسيفون قديمي كه به ديوار آويزان است، كاريكاتورهايي كه
روي ديوار قاب شده، رزهاي قرمز پلاسيده توي گلدان و زيرسيگاري كه پر است از
ته سيگارهاي وينستون لايت و ديويدف.
قرارمان ساعت 4 است. عليرضا عصار، با يك پيراهن مشكي، با همان هيبت هميشگي
اش پشت ميز استوديو نشسته و روبه رويش شهداد روحاني به همراه مسؤولان
استوديو ناهار مي خورند. كار بايد همين امشب تمام شود. بنابراين بلافاصله
بعد از ناهار همه مي روند سر كارشان. ضبط آهنگ تمام شده و حالا آخرين مراحل
تنظيمش را پشت سر مي گذارد. روحاني در اتاق فرمان، مدام آهنگ را عقب و جلو
مي كند: ايران من ايران من جانم فدايت / كل زمين و آسمان ها خاك پايت و اين
ريتم، مدام تكرار مي شود. كم كم سر و كلة شاهكار بينش پژوه شاعر ترانه هم
پيدا مي شود. به اين ترتيب آخرين تغييرات لازم روي شعر هم انجام مي شود.
آدم ها مدام مي روند توي اتاق فرمان و مي آيند بيرون. عصار يك تكة كار را
دوباره مي خواند. روحاني هنوز راضي نشده. در فاصلة رفت و آمدهاي توي
استوديو فرصت مي شود كه با عصار، مفصل صحبت كنيم. دربارة آهنگ، ايران، جام
جهاني و خيلي چيزهاي ديگر.
سفارش آهنگ جام جهاني را چه
كسي به تو داد ؟
ببينيد ، بخش فرهنگي ايران خودرو بر اساس قراردادي كه با فدراسيون فوتبال
بسته، تا سال 2008 اسپانسر فرهنگي تيم ملي خواهد بود. بعد كه صحبت ترانة
جام جهاني شد، دوستان ما در ايران خودرو با من تماس گرفتند و سفارش كار را
دادند. من هم قبل از عيد قرارداد بستم و قرار شد كار را انجام بدهم. حالا
ديگر يك سري اتفاقات حاشيه اي بعد از اين جريان بين خودشان افتاد كه من
خيلي در جريانش نيستم، چون ارتباط مستقيم با من ندارد.
يعني فدراسيون به طور
مستقيم تماس نگرفت؟
نه! من با اين ذهنيت قرارداد را بستم كه فدراسيون و ايران خودرو با هم
هماهنگ هستند. حتي فدراسيون در جريان تمام صحبت هايي كه شد، بود. حالا اين
كه بعدا چه اتفاقي آن جا افتاد و چه بحث هايي پيش آمد، من نمي دانم.
پس با اين حساب ، آهنگ را
تحويل ايران خودرو مي دهي؟
من اصلا قراردادم با ايران خودرو است. مي دهم به خود آن ها و آن ها مي دهند
به فدراسيون.
آهنگ قرار است چطور پخش
شود؟
دو سه تا صحبت بود. يك بحث در مورد پخش تصويري كار است، كه قرار شده ما با
توجه به ذهنيت خودمان يك كليپ برايش بسازيم و قطعا اين كليپ را مي دهند به
صدا و سيما براي پخش. اما بحث ماركتينگ و اين كه اصلا فروشي در كار هست يا
نه، چيزي است كه فكر مي كنم بعدا بايد خودشان درباره اش به توافق برسند.
يعني تو كاري به پخش
آهنگ نداري؟
نه. ممكن است نظارت كيفي داشته باشم، ولي ارتباط مستقيم به من ندارد.
حتما مي داني كه نام چند
نفر ديگر هم براي خواندن ترانة جام جهاني مطرح شده. به نظرت وجود اين همه
آدم براي خواندن ترانه اي با يك موضوع واحد، اتفاق خوبي است؟
اصلا خوب نيست.
مشكل كجاست؟
مشكل مشخص است كه كجاست ديگر.
خب، تو بگو كجاست.
من طرف قرارداد هستم، يعني مشكل از ماها نيست. مشكل از طرف اول قرارداد
است. فكر مي كنم اين جا يك عدم هماهنگي به وجود آمده و من مطمئن ام كه اين
مشكل از طرف دوستان ما در ايران خودرو نيست.
با اين حساب، مشكلات زير سر
فدراسيون است ديگر.
من فكر كنم اشكال از بخش فرهنگي فدراسيون فوتبال باشد.
تو اين بحث تعدد خواننده ها
را همان موقع بستن قرارداد مي دانستي؟
اصلا صحبت سر همين بود. من بعد از اين كه اين بحث پيش آمد، بارها از طريق
مدير برنامه هايم دربارة اين موضوع صحبت كردم و گفتم كه اين كار اصلا درست
چيده نشده. چون به من پيشنهاد شده كه آقا آهنگ جام جهاني را شما بخوان، من
كاري به ابعاد مالي و تبليغاتي اش ندارم. من بر اساس اين كه قرار است خودم
آهنگ جام جهاني را بخوانم، قبول كردم. يعني اگر روز اول مي گفتند كه 5 نفر
قرار است اين كار را بكنند، خب من قبول نمي كردم. اين معني اش اين نيست كه
من ناراحت ام يا بدم مي آيد كه كس ديگري هم بخواند. من هر بار كه مصاحبه
كردم، گفتم كه اين موضوع ملي است و چه در داخل و چه در خارج، هر كس كه
ايران را دوست دارد مي تواند اين آهنگ را بخواند. منتها اين كه همة اين
كارها جنبة رسمي پيدا بكند، تمركز را به هم مي ريزد و اين خوب نيست.
زمان بستن قرارداد، بعد از
وقتي بود كه آرش سفارش ساخت آهنگ جام جهاني را گرفته بود ؟
ايشان از كسي سفارش نگرفته بود، خودش مستقيما اين كار را كرد.
يعني همين جوري ؟ بدون هيچ
سفارشي از طرف كسي؟
خيلي ها دارند اين كار را مي كنند. من تا الان 12 تا ترانه را خبر دارم كه
در داخل ساخته شده و داده اند به فدراسيون. خارج هم به غير از آرش، دو سه
نفر ديگر در لس آنجلس در حال ضبط هستند.
من فكر مي كنم فدراسيون بعد
از اين كه فهميد در خارج چنين آهنگي قرار است ساخته شود، تصميم گرفت يك كار
مشابه در ايران انجام بدهد.
نه. من فكر مي كنم كه از قبل قرار بود اين كار انجام شود. حالا شايد بعدا
جدي تر شده باشد.
يعني تو مي گويي ايده از
اول در ايران وجود داشته ؟
قطعا بوده. حالا اگر هم مرجعي مثل فدراسيون فوتبال به آن فكر نكرده،
هنرمندهاي داخل ايران حتما به اين فكر كرده بودند كه راجع به تيم ملي شان
بخوانند. فكر مي كنم بعد از اين كه اين مسائل پيش آمد، به مطبوعات كشيده شد
و ابعاد مطبوعاتي به خودش گرفت.
برويم سراغ محتواي آهنگ. در
موردش صحبت كن.
همان روز اولي كه به من پيشنهاد شد كه اين كار را بكنم، گفتم كه من
ترانه اي كه ارتباط مستقيم با فوتبال داشته باشد يا از كلماتي كه راجع به
فوتبال است استفاده كند، نمي خوانم. بحث ما هم از همان اول اين بود كه سعي
كنيم ترانه اي اجرا كنيم كه يك ترانة حماسي باشد. ترانه اي با محتواي روحية
ايراني و جامعة ايران. يعني يك كار حماسي ـ ملي كه در آن ريشه ها و رگه هاي
پهلواني و مروت و فاكتورهاي اين تيپي به كار رفته باشد. همين كار را هم
كرديم.
ببين، ما يك سابقة بد توي
ساخت آهنگ هاي اين تيپي داريم. يعني هر وقت خواستيم آهنگ براي موقعيت هاي
اين طوري بسازيم، رفته ايم توي مد پهلواني. حتي كليپ هايي كه براي اين
آهنگ ها ساخته شده هم ربطي به اصل جريان ندارد. البته نمي دانم با نظر من
موافقي يا نه، ولي به هر حال، حال و هواي جام جهاني، يك حال و هواي شاد
است. اين آهنگ هم كه با عنوان جام جهاني كار شده، بايد يك جورهايي همين شور
و حال را داشته باشد.
به نظر من دو جور مي شود به جريان نگاه كرد. من يك ترانه اي خوانده ام به
اسم عشق الهي . عملا هيچ ارتباطي به ورزش و پهلواني ندارد. يك ترانة كاملا
عرفاني است. اما بعدا در گذر ايام آمدند و رويش يك كليپ ورزشي با تصاوير
فوتبال و كشتي و وزنه برداري گذاشتند. من خودم كه نگاه مي كردم، ديدم چقدر
هماهنگ شده. با اين كه مضمون اصلا ورزشي نبود، ولي خودم خيلي خوشم آمد.
حالا من نمي دانم توي بقية كشورها چه كار مي كنند. مثلا آيا در
ترانه هايشان لزوما از كلماتي در مورد فوتبال استفاده مي كنند يا نه.
معروف ترين آهنگي هم كه در اين زمينه شنيده ام، آهنگ ريكي مارتين است كه آن
هم ترجمه اش را ندارم. ولي فكر مي كنم اگر شما يك موضوع مشخص داشته باشيد،
لزوما نبايد دربار ة خود موضوع بخوانيد تا معني بدهد. مي توانيد از
پيرامونش رد شويد و در عين حال، معني هم داشته باشد.
مي داني؟ ما چند تا آهنگ
پهلواني داريم كه وقتي رضازاده قهرمان مي شود، آن را پخش مي كنيم. تيم ملي
هم كه صعود مي كند به جام جهاني، باز همان آهنگ ها را استفاده مي كنيم. حرف
من اين است كه هيچ وقت يك كار تازه اي در اين زمينه نمي شود.
حالا تو به عنوان يك جوان، توقع و تصورت اين است كه اين آهنگ بايد چه جوري
باشد؟
|
من مي گويم حداقل يك كمي
فرق كند.
نه، مسأله اين است كه به چه سمتي فرق كند؟ يعني حالا كه ترانه راجع
به جام جهاني است، الزاما بايد پر باشد از لفظ فوتبال و گل و پاس و
اين ها؟
نمي گويم الزاما اين جوري باشد. ولي يكي اش اين است. يكي ديگرش مي
تواند يك ريتم تند و شاد باشد.
الان تو داري راجع به دو تا موضوع مختلف حرف مي زني. من فقط دارم
در مورد شعر بحث مي كنم. چون همه جوري مي شود با موسيقي برخورد
كرد. من همان روز اول هم در مورد موسيقي كار حرف نزدم. دربار ة
شعرش گفتم. وقتي قرار است كار راجع به ورزش باشد، مسلما موسيقي اش
يك مشخصه هايي خواهد داشت كه نبايد بي ربط به ورزش و در عين حال بي
ربط به فرهنگ ايراني باشد. |
 |
يعني
چه؟
يعني شما اگر بخواهيد يك آهنگ ورزشي و پرتحرك در برزيل بسازيد، اين آهنگ يك
جنسي دارد كه در ايران نمي توانيد آن را كار كنيد. ممكن است بلد باشيد، ولي
بايد يك جوري باشد كه به فرهنگ عمومي ما هم بخورد. به هر حال، من كاري به
نظر يك تعداد كم ندارم، دارم راجع به اكثريت حرف مي زنم. بعدش هم اين ها
تفكرات من است كه الزاما هم نبايد درست باشد. من اين جوري فكر مي كنم.
من هم دقيقا نظر خودت را مي
خواهم.
خب حالا نظر من اين است. به نظرم سواي مسألة موسيقي و ريتمي كه ما انتخاب
كرديم، درست نبود كه شعر كار دربارة فوتبال باشد. قطعا توي آن 12 تا كاري
كه به فدراسيون داده شده، كارهايي هست كه در آن ها اشارة مستقيم به بحث
فوتبال باشد. من تشخيص دادم كه براي خودم خوب نيست كه شعر آن طوري بخوانم.
مثل اين مي ماند كه شما بخواهيد براي جام جهاني كشتي يك شعر بخوانيد. آن
وقت بايد از فنون كشتي توي شعرتان استفاده كنيد تا معني بدهد؟
تمام آهنگ هايي كه من در
مورد جام جهاني شنيده ام، يك ريتم كاملا شاد دارد. شاد به معناي هيجان
انگيز. موسيقي هاي به قول تو پهلواني ما يك سبكي دارد و موسيقي هايي كه
براي جام جهاني ساخته شده، يك سبك ديگر. من كارتان را كامل نشنيدم، ولي حدس
مي زنم كه توي مايه هاي همان كارهاي پهلواني باشد كه تا حالا شنيده ايم.
نه! سعي كرده ايم فضا را نزديك كنيم به آن چيزي كه تو داري مي گويي. يعني
استفاده از فاكتورهاي پهلواني در فضا و بافتي كه به ريتم هاي امروزي نزديك
تر است. گاهي وقت ها شما مي توانيد از دف توي دو تا ترانه استفاده كنيد.
توي پس زمينة يكي، سه تار و عود و ني بگذاري و توي ديگري درام و گيتار باس
و گيتار برقي. ريتم هم يكي باشد، يعني در هر دو تا ترانه يك چيز بزنيد. اما
حسي كه به شنونده منتقل مي شود، با سه تار يك حس است، با گيتار برقي يك حس
ديگر. حالا ما سعي كرديم كه يك چيزي مابين همة اين ها پيدا كنيم. كاري كه
همة اين المان ها در آن باشد و در عين حال، شبيه كارهاي قبلي كه به قول تو
در مورد اين موضوعات بوده و همه مان هم شنيده ايم، نباشد.
خب، گفتي قبل از عيد
قرارداد بستي. كار عملا از كي شروع شد؟
بعد از عيد.
شهداد روحاني ايران بود ؟
نه. من جاي ديگري ايشان را ديدم و قرار ساخت آهنگ را گذاشتم.
كار از شروع تا پايان چقدر
طول كشيد؟
هر كار يك مقدماتي دارد كه مربوط به آهنگسازي و شعر و اين چيزها است. يك
قسمت هم زماني است كه اين مقدمات تمام شده و مي خواهيد وارد پروسة تنظيم
بشويد. كه اين قسمت بعد از عيد انجام شد. ولي من فكر كردن در مورد چهارچوب
اصلي كار را همان دو سه روز بعد از قرارداد شروع كردم.
آلبوم جديدت بعد از جام
جهاني مي آيد، نه؟
بله.
اين آهنگ تويش هست؟
بعيد مي دانم. چون آن آلبوم، اصلا يك ساختار ديگري دارد.
توي اجراي زنده چي؟ از اين
آهنگ استفاده مي كني؟
به احتمال خيلي زياد بله.
كي؟
اولين باري كه بروم روي سن.
دقيقا همين را مي خواستم
بدانم.
اول بايد آلبومم را جمع و جور كنم. چون ممكن است ضبطش يك مقدار طول بكشد.
ولي قطعا بعد از جام جهاني خواهد بود.
|
